vechten voor jou rechten - Red de rechtstaat

De petitie Red de Rechtsstaat valt hier te ondertekenen. Dit is de volledige tekst. Barbara hangt deze op dinsdag 9 maart op op het Binnenhof, en gaat hierover graag in gesprek. Ook organiseert zij op 10 maart van 20:30 – 21:30 een digitale bijeenkomst over de petitie. Deze bijeenkomst vindt plaats op deze link.

Manifest: Red de Rechtsstaat

#redderechtstaat

Met deze verkiezingen staat veel op het spel. Ook iets dat nog te weinig aandacht krijgt: de democratische rechtsstaat zelf, het fundament van ons samenleven. Geen verkiezingsprogramma noemt het, maar na de verkiezingen besluit het parlement over een nieuwe tekst in de Grondwet, nog voor art.1: De Grondwet waarborgt de grondrechten en de democratische rechtsstaat. Dat hoort vanzelfsprekend zijn, maar het is dat niet, zoals bleek met de Toeslagenaffaire. Daarin lieten alle staatsmachten steken vallen, de wetgever zelf voorop. De nieuwe grondwetstekst mag geen dode letter blijven, zeker nù. Het rapport ‘Ongekend Onrecht’ laat zien wat de gevolgen kunnen zijn als een overheid zich niet zelf aan het recht houdt, en de kamer hier niet op toeziet. Daarom moet ook de democratische rechtsstaat zelf centraal staan deze verkiezingen. Daarbij zijn er vijf pijlers:

 

  1. Mensen centraal

De overheid is er voor de mensen. Niet omgekeerd. Dat is het uitgangspunt van de democratische rechtsstaat. Wij kiezen volksvertegenwoordigers om ons te vertegenwoordigen. Zij controleren  een bestuur met veel verantwoordelijkheid en macht over ons leven. Hoeveel, dat zagen wij tijdens corona. Maar de overheid heeft niet meer macht dan deze van de wetgever, regering en volksvertegenwoordiging samen krijgt.  De overheid is die eerste die zich aan de wet moeten houden. Met het belang van mensen centraal.

   2. De grondwet versterken

De Grondwet bevat de rechten die ons beschermen tegen de overheid en tegenover elkaar. Maar de Grondwet bevat ook de ‘kernverantwoordelijkheden’ van de overheid: de sociale grondrechten. Het is de rechter verboden wetten aan de Grondwet te toetsen. Dat is een taak van de wetgever – en dus van de volksvertegenwoordiging – zelf. Daarbij negeert de wetgever soms adviezen van de Raad van State – die wel die toetsing vooraf verricht. Zo moet de rechter er steeds vaker aan te pas komen. Die dan moet toetsen aan internationale verdragen. Verdragen die sommige politieke partijen af willen zwakken. Daarom is het belangrijk om onze eigen Grondwet aan te vullen en te versterken, en het toetsingsverbod af te schaffen.

 

   3. Sterke, onafhankelijke instituties

Macht vraagt om tegenmacht. Het parlement moet genoeg informatie, menskracht en middelen, maar ook moed en kennis hebben om de regering echt te controleren. Die onafhankelijkheid geldt ook voor de rechterlijke macht, die via de Raad voor de rechtspraak nauw met het bestuur verknoopt is geraakt. En voor die andere waakhonden van de democratische rechtsstaat, zoals bijvoorbeeld de media, de wetenschap, adviesraden, de ombudsman en de inspecties. Een echte democratische rechtsstaat koestert en voedt tegenspraak. Vanuit het belang van de burger.

 

   4. De democratie versterken

Bij belangrijke besluiten over ons leven staan onze gekozen vertegenwoordigers vaak buitenspel. Die besluiten liggen vast in regeerakkoorden of afspraken tussen sociale partners. Of ze worden genomen binnen gemeenschappelijke regelingen, regio’s als de veiligheidsregio, zelfstandige bestuursorganen of uitvoeringsorganisaties. Of het nu lokaal, provinciaal of nationaal is: de vertegenwoordigers die wij kiezen moeten daar kunnen controleren waar de macht ligt, en die rol serieus nemen.

 

   5. De overheid draagt zorg voor onze rechten

Onderwijs, gezondheidszorg, betaalbaar wonen, een schoon leefmilieu, goed werk. Het gaat om sociale grondrechten. Dat ziet ook het parlement vaak over het hoofd.  Burgers moeten meer mogelijkheid krijgen om de overheid op die kernverantwoordelijkheden aan te spreken, waar nodig voor de rechter. Ook daarom is het zo belangrijk dat met betaalbare rechtsbijstand – bijvoorbeeld door de sociale advocatuur – de toegang tot het recht voor iedereen gewaarborgd is .

 

Red de democratische rechtsstaat! Stem voor kamerleden met kennis ervan! Recht voor allen!